Mammografia – fakty i mity o badaniu, które może uratować Twoje życie!
Nowotwór piersi w Polsce to druga – po raku płuca – przyczyna zgonów onkologicznych kobiet, a wśród młodych Polek (20 – 44 lata) – pierwsza. Na dodatek od ponad dekady w naszym kraju obserwuje się wzrost śmiertelności pacjentek z tą grupą nowotworów… Kolejne zmiany w programach wczesnej diagnostyki rozbijają się o liczne mity, nieporozumienia i dezinformacje dotyczące przebiegu oraz ewentualnych ubocznych skutków badań. Czy argument, że wykrycie nowotworu piersi na początkowym etapie gwarantuje niemal 100% wyleczenie jest mało przekonujący?
Z kluczowego badania dla kobiet 45 plus – mammografii, skorzystało jedynie 31% uprawnionych Polek. To jeden z najgorszych wyników w UE. Dlaczego tak się dzieje? Weźmy pod lupę najczęstsze mity na temat mammografii, które mogą budzić Twoje obawy i wątpliwości.
- Dlaczego mammografia jest tak ważna?
- Fakty i mity na temat mammografii
- Jakie są korzyści płynące z regularnych badań?
- Jak przygotować się do mammografii?
1. Dlaczego mammografia jest tak ważna?
Mammografia to jedno z najskuteczniejszych badań przesiewowych, które może uratować życie. Dzięki temu, że wykrywa zmiany nowotworowe w bardzo wczesnym stadium, daje możliwość szybkiego leczenia i często pozwala uniknąć bardziej inwazyjnych terapii. Wyniki badań wskazują, że regularne przeprowadzanie mammografii u kobiet w wieku 50 – 69 lat zmniejsza śmiertelność z powodu raka piersi nawet o 40%. To nie tylko statystyka – to konkretna szansa na życie, na którą zasługujesz.
2. Fakty i mity na temat mammografii
Pora rozwiać najczęstsze mity, które mogą odciągać Cię od badań.
Mit 1: „Mam dobre wyniki USG, więc mammografia jest zbędna.”
To jedno z często powtarzanych przekonań, tymczasem USG piersi i mammografia to dwa różne badania i każde z nich jest pomocne w wykryciu innych zmian. Rekomendacja badania mammograficznego u kobiet powyżej 40/45 roku życia ma sens wynikający z fizjologii.
Piersi kobiet zmieniają się przez całe życie i nie chodzi o wygląd zewnętrzny, ale ich strukturę. Struktura piersi młodszych kobiet jest gruczołowa, z wiekiem przybywa w nich tkanki tłuszczowej. Około 40tki tkanka ta zaczyna przeważać.
Mammografia doskonale „widzi” tkankę tłuszczową, przez którą przenika – na zdjęciu jest ona czarna. Wszelkie zmiany w piersi inne niż tkanka tłuszczowa są widoczne jako białe na czarnym tle. Właśnie dlatego badanie umożliwia dostrzeżenie zmian nawet wielkości kilku milimetrów!
Tkanka gruczołowa jest z kolei dla mammografii „nieprzezierna”- na białym tle tkanki gruczołowej zmiany nieprawidłowe również będą białe. Lepszym badaniem tej tkanki będzie USG. Dla ultradźwięków tkanka gruczołowa będzie biała, ale ewentualne zmiany będą szare – czarne. Dlatego dopóki w piersiach dominuje tkanka gruczołowa – czyli do około 40 roku życia – badanie USG jest wystarczające.
Mit 2: „Promieniowanie mammograficzne jest bardzo szkodliwe.”
W mammografii stosuje się promieniowanie rentgenowskie, z którego korzystasz w wielu innych badaniach obrazowych. Nie jest ono oczywiście obojętne dla organizmu człowieka, ale stosowane dawki i częstotliwość badań nie naraża Cię na wysokie ryzyko. Harvard Medical School wskazuje, że dawka promieniowania pochłaniana podczas mammografii to jedynie 0,4 mSv, czyli o wiele mniej niż w przypadku np. tomografii komputerowej. Rekomenduje się aby powtarzać badanie raz na dwa lata – przy takim harmonogramie ryzyko jest znikome, natomiast korzyść z wczesnego wykrycia nowotworu ogromna.
Mit 3: „Ucisk piersi w trakcie badania może wywołać nowotwór.”
Ucisk piersi podczas mammografii jest konieczny dla uzyskania dokładnych obrazów. Choć może wywoływać dyskomfort, trwa bardzo krótko – około 30 sekund na jedno ujęcie ( w badaniu wykonuje się 2 zdjęcia każdej piersi). Nie ma żadnych dowodów, które wskazywałyby na to, że ucisk ten wpływa na rozwój nowotworu piersi lub jakiekolwiek inne zmiany chorobowe.
Mit 4: „Badanie jest bardzo bolesne.”
Dla wielu kobiet badanie mammograficzne może być nieprzyjemne, zwłaszcza jeśli mają niski próg bólu. Ucisk, choć krótki, jest odczuwalny. W jakim stopniu? Każda z nas odczuwa ból indywidualnie, większość kobiet opisuje ten dyskomfort jako chwilowy i stosunkowo łagodny. Dla porównania, wiele zabiegów kosmetologicznych, jakim poddajemy się dobrowolnie np. depilacja laserowa okolic bikini (koszmar!), jest znacznie bardziej bolesnych i długotrwałych, a mimo to decydujemy się na nie.
Mit 5: „Implanty piersi uniemożliwiają badanie.”
To kolejny mit, który powstrzymuje wiele kobiet z implantami od korzystania z mammografii. Faktem jest, że kobiety z implantami mogą, a nawet powinny wykonywać mammografię profilaktyczną. Jeśli masz implanty, przed badaniem koniecznie poinformuj technika radiologa o tym fakcie. Dobierze wówczas odpowiednią, bezpieczną pozycję i ujęcie, która da wiarygodny obraz. Obawy o pęknięcie implantów są nieuzasadnione – takie sytuacje zdarzają się niezwykle rzadko i głównie w przypadkach, gdy pacjentka nie uprzedziła personelu medycznego o ich obecności.
3. Jakie są korzyści płynące z regularnych badań?
Regularne badania mammograficzne to szansa na wcześniejsze wykrycie raka piersi, co oznacza możliwość szybkiego podjęcia leczenia, zanim choroba się rozwinie. Badanie mammograficzne pozwala wykryć zmiany, które nie są jeszcze wyczuwalne podczas samobadania. Statystyki pokazują, że wczesne wykrycie nowotworu dzięki mammografii pozwala zmniejszyć śmiertelność z powodu raka piersi o około 40%. To liczba, za którą stoją historie wielu kobiet, które dzięki temu badaniu odzyskały zdrowie.
4. Jak przygotować się do mammografii?
- Zrezygnuj z dezodorantu, pudru i kremów w dniu badania, ponieważ mogą one zakłócić wynik.
- Na badanie wybierz się w wygodnym ubraniu, które łatwo zdjąć – najlepiej w bluzce i spodniach zamiast sukienki.
- Przed badaniem warto poinformować technika o swoich implantach piersi lub innych szczególnych warunkach zdrowotnych, jeśli występują.
Podsumowanie:
Mammografia jest bezpiecznym, skutecznym i kluczowym narzędziem w walce z rakiem piersi. To badanie, choć nie zawsze komfortowe, może uratować życie – Twoje życie. Nie daj się zwieść mitom i nie bój się zadawać pytań specjalistom, szukaj wiarygodnych źródeł wiedzy, ale przede wszystkim pamiętaj, że dbanie o zdrowie to troska o siebie i najbliższych. Jeśli jesteś kobietą 45 plus zrób pierwszy krok i umów się na badanie, jeśli jeszcze tego nie zrobiłaś. Zyskasz albo spokój, albo szansę na skuteczne leczenie i dalsze życie.
